पिल्लर मात्र पर्याप्त छैन: सामग्री छनोटको महत्त्व
नेपालमा घर बनाउँदा हामी अक्सर पिल्लरको साइजमा मात्र ध्यान दिन्छौं। तर, घरलाई कत्तिको आरामदायी बनाउने भन्ने कुरा त्यसमा प्रयोग हुने निर्माण सामग्रीमा भर पर्छ। तराईको गर्मी, पहाडको ओस र हिमालको जाडोलाई ध्यानमा राखेर सामग्री छनोट नगर्दा पछि मर्मत खर्च बढ्न जान्छ।
१. तराई क्षेत्र: गर्मी र ओसबाट बचावट
नेपालगन्ज वा भैरहवा जस्ता सहरहरूमा मुख्य समस्या गर्मी र भुइँबाट आउने ओस (Dampness) हो।
- एएसी (AAC) ब्लक: यी ब्लकहरू परम्परागत इँटाभन्दा ३ गुणा हल्का हुन्छन्, जसले गर्दा भूकम्पको बेला घरमा भार कम पर्छ र कोठा पनि चिसो रहन्छ।
- डीपीसी (DPC): तराईमा पानीको सतह माथि हुने भएकाले राम्रो गुणस्तरको बिटुमिन र केमिकल प्रयोग गरेर डीपीसी गर्दा भित्तामा ओस आउने र पेन्ट उप्किने समस्या हुँदैन।
२. पहाडी क्षेत्र: भूकम्पीय सुरक्षा र ओसको व्यवस्थापन
काठमाडौं र पोखरा जस्ता क्षेत्रमा मनसुनी वर्षा र भूकम्पको जोखिम दुवै हुन्छ। यहाँ घरको तौल (Dead Load) कम गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ।
- टीएमी (TMT) डन्डी: सधैं 'D' ग्रेड (जस्तै Fe 500D) भएको डन्डी प्रयोग गर्नुहोस्। यसले भूकम्पको बेला डन्डीलाई लचिलो बनाउँछ र घर फुट्नबाट जोगाउँछ।
- मेशिन मेड इँटा: स्थानीय इँटा प्रयोग गर्दा राम्ररी पाकेको सुनिश्चित गर्नुहोस्। काँचो इँटाले पानी सोस्छ र समयसँगै कमजोर हुँदै जान्छ।
३. हिमाली क्षेत्र: तापक्रम व्यवस्थापन
हिमालमा स्थानीय ढुङ्गाको प्रयोग राम्रो भए पनि यसलाई भूकम्प प्रतिरोधी बनाउन ढलानको 'ब्यान्ड' हरू राख्नु अनिवार्य छ। भित्ताको भित्री भागमा इन्सुलेशन प्रयोग गर्दा घर न्यानो रहन्छ र इन्धनको खर्च कम हुन्छ।
निष्कर्ष: गुणस्तरमा सम्झौता नगर्नुहोस्
२०८१ को बजार मूल्य अनुसार, सामान्य र गुणस्तरीय सामग्री बीचको मूल्य अन्तर १०-१५ प्रतिशत मात्र हुन्छ। तर, गुणस्तरीय सामग्रीको प्रयोगले भविष्यमा हुने लाखौंको मर्मत खर्च बचाउँछ।