नेपाली घरको बाहिरी बनावट: बाकस डिजाइनभन्दा माथि
हालका वर्षहरूमा काठमाडौं, ललितपुर, बुटवल र इटहरी जस्ता शहरहरूमा 'आधुनिक बाकस' (Modern Box) डिजाइनको बाहुल्यता देखिन्छ। यी डिजाइनहरू कार्यात्मक भए तापनि नेपालको हावापानी र संस्कृतिसँग सधैं मेल खाँदैनन्। वास्तुवेद डिजाइनमा हामी 'आधुनिक नेवारी फ्युजन' लाई प्रोत्साहन गर्छौं, जसले सिमेन्टको मजबुती र इँटा तथा काठको सुन्दरतालाई सँगै ल्याउँछ।
१. दाची अप्पा (Exposed Brick) को प्रयोग
नेवारी वास्तुकलाको मुख्य पहिचान इँटा हो। साधारण प्लास्टर र रङको सट्टा राम्रो गुणस्तरको दाची अप्पा वा 'वायर-कट' इँटाको प्रयोग गर्दा घर आकर्षक देखिन्छ। मनसुनको समयमा प्लास्टर उप्किने वा रङ खुइलिने समस्याबाट बच्न यो उत्तम विकल्प हो। घरको कुनै एउटा मुख्य भागमा मात्र यस्तो इँटा प्रयोग गर्दा आधुनिक र परम्परागत मिश्रण देखिन्छ।
२. आधुनिक टिकिझ्या: हावा र प्रकाशको सन्तुलन
परम्परागत टिकिझ्याले गोपनीयता र भेन्टिलेसन दुवै दिन्छ। आजको समयमा यसलाई CNC कटिङ मेटल स्क्रिन वा काठको ज्यालीको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। तराई वा काठमाडौंको चर्को घाम लाग्ने मोहडामा यस्तो ज्याली राख्दा घरभित्र सितल हुन्छ र बिजुलीको खपत पनि कम हुन्छ।
३. 'दल्चा' वा परम्परागत प्रवेशद्वार
आधुनिक नेपाली घरहरूमा बाहिरबाट सिधै कोठामा पस्ने चलन बढ्दो छ। तर, एउटा सानो 'दल्चा' वा बार्दली जस्तो क्षेत्र राख्दा घरको शोभा बढ्छ। भुइँमा नुवाकोट वा रामेछापको छापनी ढुङ्गा प्रयोग गर्दा यो टिकाउ र चिप्लो नहुने हुन्छ।
४. रङ र सामग्रीको छनोट
धेरै रङको प्रयोग गर्नुभन्दा तीनवटा मुख्य रङ वा सामग्रीमा केन्द्रित हुनु राम्रो हुन्छ: माटोको रातो (इँटा), प्राकृतिक काठ, र स्लेट खरानी (Gray)। यसले घरलाई गम्भीर र महँगो लुक्स दिन्छ। विन्डो फ्रेममा कालो आल्मुनियम प्रयोग गर्दा घर आधुनिक देखिन्छ।
५. लागत र बजेट
एउटा राम्रो एलिभेसन डिजाइनका लागि प्रति वर्ग फिट थप ५०० देखि १,२०० रुपैयाँ सम्म खर्च हुन सक्छ। तर, स्थानीय इँटा र ढुङ्गाको प्रयोगले भविष्यमा रङ लगाइरहनु पर्ने झन्झट र खर्च कम गराउँछ।