गलत दिशाको छटपटी र यसको असर
तपाईंले ललितपुरको कुनै कोलोनी वा पोखराको शान्त टोलमा आफ्नो सपनाको घर त बनाउनुभयो, तर केही कुरा मिलेको छैन जस्तो लाग्छ? सायद परिवारमा सधैं किचकिच हुन्छ, वा महँगो डस्ना भए तापनि रातभर निद्रा लाग्दैन। नेपालका धेरैजसो ठाउँमा ३-४ आनाको सानो जग्गामा घर बनाउनुपर्ने बाध्यताले गर्दा वास्तुका नियमहरू पालना गर्न गाह्रो हुन्छ। यसले गर्दा प्रायः भान्सा वा सुत्ने कोठा 'वर्जित' ठाउँमा पर्न जान्छन्।
वास्तु शास्त्र कुनै अन्धविश्वास होइन; यो पञ्चभूत (पाँच तत्व) लाई सन्तुलनमा राख्ने प्राचीन विज्ञान हो। जब तपाईंको भान्सा (अग्नि) उत्तर-पूर्व (जल क्षेत्र) मा हुन्छ, तब ऊर्जाको टकराव सुरु हुन्छ। यहाँ हामी तोडफोड नगरी यस्ता दोषहरू सुधार्ने केही व्यवहारिक उपायहरूका बारेमा चर्चा गर्नेछौं।
भान्साको वास्तु: अग्नि तत्वको सही व्यवस्थापन
भान्सा घरको मुटु हो, जहाँ अग्निको बास हुन्छ। आदर्श रूपमा भान्सा दक्षिण-पूर्वी कुनामा हुनुपर्छ। तर काठमाडौंका आधुनिक अपार्टमेन्टहरूमा भान्सा उत्तर वा उत्तर-पूर्वमा हुने गरेको पाइन्छ। यसले स्वास्थ्य समस्या वा अनावश्यक खर्च बढाउन सक्छ।
भान्सा दोषका केही उपायहरू
- पहेलो टायलको प्रयोग: यदि चुल्हो उत्तर वा उत्तर-पूर्वमा छ भने, चुल्हो मुनि पहेलो मार्बल वा पहेलो रङको पट्टी राख्नुहोस्। वास्तुमा पहेलो रङले पृथ्वी तत्वलाई जनाउँछ, जसले आगो र पानीबीचको द्वन्द्वलाई कम गर्छ।
- धारा र चुल्होको दूरी: धारा (पानी) र चुल्हो (आगो) बीच कम्तिमा ३ फिटको दूरी हुनुपर्छ। यदि ठाउँ सानो छ भने, ती दुईको बीचमा एउटा सानो काठको फलेक वा हरियो बोटबिरुवा राखेर ऊर्जा छुट्याउन सकिन्छ।
- रङको छनोट: दक्षिण-पूर्वी भान्सामा निलो वा कालो टायल प्रयोग नगर्नुहोस्। सुन्तला, हल्का रातो वा क्रिम रङ राम्रो मानिन्छ।
सुत्ने कोठा (Bedroom): स्थिरता र शान्ति
वास्तुवेद डिजाइनमा आउने धेरै ग्राहकहरूको मास्टर बेडरुम उत्तर-पूर्वमा भएको पाइन्छ। उत्तर-पूर्व पूजा कोठाका लागि उत्तम भए तापनि सुत्नका लागि यो धेरै 'हल्का' हुन्छ। दक्षिण-पश्चिम (नैऋत्य) कोण पृथ्वी तत्वको क्षेत्र हो, जसले घरको मूलीलाई स्थिरता र निर्णय गर्ने शक्ति दिन्छ।
बेडरुम सुधार्ने सरल तरिकाहरू
- सिरानीको दिशा: तपाईं जुनसुकै कोठामा सुते पनि सिरानी सधैं दक्षिण वा पूर्वतर्फ फर्काउनुहोस्। उत्तरतर्फ शिर राखेर कहिल्यै नसुत्नुहोस्; यसले रक्तसञ्चार र निद्रामा बाधा पुर्याउँछ।
- भारी सामानको व्यवस्थापन: यदि तपाईंको बेडरुम उत्तर दिशामा छ भने, कोठाको दक्षिण र पश्चिम भित्तातिर भारी दराज वा दराजहरू राख्नुहोस्। यसले त्यो दिशालाई 'भारी' बनाएर दक्षिण-पश्चिमको जस्तै सन्तुलन दिन्छ।
- ऐनाको स्थान: ओछ्यानबाटै आफ्नो प्रतिविम्ब देखिने गरी ऐना नराख्नुहोस्। यदि हटाउन सम्भव छैन भने, राती सुत्ने बेला ऐनालाई सुतीको कपडाले छोप्नुहोस्।
मूल ढोका: घरको मुख
मूल द्वारबाटै घरमा 'प्राण' प्रवेश गर्छ। नेपालको पहाडी भूभागमा घर बनाउँदा मूल ढोका सडकभन्दा होचो हुने वा 'टी-जंक्सन' (बाटोले काटेको) मा पर्ने समस्या धेरै देखिन्छ।
ढोकाका लागि केही सुझाव
- पिलुवा (Threshold): प्रत्येक नेपाली घरको मूल ढोकामा एउटा सानो सङ्घार (Threshold) हुनुपर्छ। यसले लक्ष्मीलाई घरबाहिर जानबाट रोक्छ र नकारात्मक ऊर्जालाई भित्र छिर्न दिँदैन।
- उज्यालो र सजावट: प्रवेशद्वार सधैं उज्यालो हुनुपर्छ। ढोकामा आँपको पात वा सयपत्री फूलको तोरण लगाउनाले सकारात्मक ऊर्जा आकर्षित हुन्छ।
- धातुको पट्टी: यदि ढोका गलत दिशामा छ भने, भुइँमा तामा वा पित्तलको सानो पट्टी राखेर वास्तु दोष कम गर्न सकिन्छ।
सुधारको लागत
धेरैलाई लाग्छ कि वास्तु सुधार्न लाखौं खर्च हुन्छ। तर वास्तविकतामा, १५०० वर्गफिटको घरमा ८०% वास्तु दोषहरू ५,००० देखि २५,००० रुपैयाँभित्रै सुधार्न सकिन्छ। यसमा रङ परिवर्तन गर्ने, बिरुवा राख्ने वा सानो धातुको प्रयोग गर्ने जस्ता कुराहरू पर्छन्।
निष्कर्ष
तपाईंको घर तनावको स्रोत होइन, शान्तिको केन्द्र हुनुपर्छ। यदि तपाईंलाई घरको ऊर्जा रोकिएको जस्तो लाग्छ भने, आजै एउटा सानो परिवर्तनबाट सुरु गर्नुहोस्। विस्तृत वास्तु परामर्शका लागि वास्तुवेद डिजाइनको टोली तपाईंलाई सहयोग गर्न सधैं तयार छ।
