घरको मोसो: नेपाली घरको बाहिरी बनावटलाई नयाँ रूप दिने तरिका
काठमाडौं, ललितपुर वा बुटवलका गल्लीहरूमा हिँड्दा तपाईंले प्रायः एउटै प्रकारका घरहरू देख्नुहुन्छ: चेप्टो प्लास्टर गरिएका र केही खरानी वा सेतो रङ लगाइएका सिमेन्टका डब्बाहरू। धेरैजसो नेपाली घरधनीहरूलाई लाग्छ कि ३ आनादेखि ५ आनाको सानो जग्गामा आकर्षक एलिभेसन डिजाइन (elevation design) बनाउन सम्भव छैन। वास्तुवेद डिजाइनमा हामी यसलाई एउटा भ्रम मान्छौं।
तपाईंको घरको बाहिरी भाग यसको पहिचान हो। नेपालका शहरहरूमा जहाँ घरहरू एकअर्कासँग जोडिएका हुन्छन्, त्यहाँ चुनौती भनेको घरलाई राम्रो देखाउनु मात्र होइन, बरु साँघुरो ठाउँमा पनि खुलापनको आभास दिनु, घामको ताप व्यवस्थापन गर्नु र गोपनीयता कायम राख्नु हो।
भर्टिकल लेयरिङको शक्ति
जब जग्गा सानो हुन्छ, डिजाइनलाई माथितर्फ लैजानु पर्ने हुन्छ। तर, एउटै सम्म पर्खालले घरलाई उद्योग जस्तो देखाउन सक्छ। यसलाई सुधार्न 'लेयरिङ' को प्रयोग गरिन्छ।
- क्यान्टिलिभर बालकोनी: साधारण रेलिङको सट्टा हावामा उडिरहेको जस्तो देखिने कङ्क्रिट वा स्टिलका बालकोनीहरू प्रयोग गर्नुहोस्। यसले घरको उचाइलाई आकर्षक बनाउँछ।
- भर्टिकल लुभर्स: काठको फिनिसिङ भएका आल्मुनियम वा एमएस (MS) का डण्डीहरूले झ्यालमा गोपनीयता दिन्छन् र घरलाई आधुनिक देखाउँछन्।
- डबल हाइट झ्याल: यदि सम्भव छ भने, दुई तलासम्म फैलिएको ठूलो झ्याल र त्यसमा कलात्मक स्क्रिन राख्नाले सानो घर पनि भव्य देखिन्छ।
सामग्रीको छनोट: नेपाली माटो र आधुनिक प्रविधि
नेपालको एलिभेसन डिजाइन मा गरिने सबैभन्दा ठूलो गल्ती भनेको यहाँको वातावरणलाई नसुहाउने महँगो मार्बलको प्रयोग हो। त्यसको सट्टा नेपालको वर्षा र धुलोलाई सहन सक्ने सामग्रीहरू प्रयोग गर्नुपर्छ।
हाकु चापा र इट्टा: आधुनिक घरमा परम्परागत नेवारी इट्टा (Exposed Brick) को प्रयोग अहिले निकै लोकप्रिय छ। यसले घरलाई न्यानोपन दिन्छ र रङ लगाइरहनु पर्ने झन्झट हुँदैन। यसको खर्च प्रति इट्टा २५ देखि ४० रुपैयाँ सम्म पर्न जान्छ।
ढुङ्गाको प्रयोग (Stone Cladding): पूरै घरमा ढुङ्गा टाँस्नुको सट्टा कुनै एउटा पिलर वा बाउन्ड्री वालमा नेपालकै स्लेट वा ढुङ्गाको प्रयोग गर्दा घर निकै प्रिमियम देखिन्छ।
नेपालको हावापानी सुहाउँदो डिजाइन
डिजाइन सुन्दर भएर मात्र पुग्दैन, यसले झरी र घामबाट पनि बचाउनुपर्छ।
- छतको ओत (Chajjas): आधुनिक देखिने नाममा धेरैले झ्यालमा ओत राख्दैनन्, जसले गर्दा मनसुनमा पर्खाल भिज्ने समस्या हुन्छ। 'हिडन छाज्जा' को प्रयोग गरेर आधुनिक लुक्स र सुरक्षा दुवै पाउन सकिन्छ।
- प्लान्टर बक्स: बालकोनीमै कङ्क्रिटका गमलाहरू बनाउनाले घरमा हरियाली थपिन्छ र भित्री वातावरण पनि चिसो रहन्छ।
- जालीको प्रयोग: सीएनसी (CNC) कटिङ गरिएका मेटल स्क्रिन वा इट्टाका जालीहरूले हावा छिर्न दिन्छन् तर चर्को घामलाई रोक्छन्, जुन तराई क्षेत्रका लागि उपयुक्त हुन्छ।
लाइटिङको महत्व
एउटा राम्रो डिजाइन दिनमा जति राम्रो देखिन्छ, रातमा पनि त्यति नै आकर्षक हुनुपर्छ। धेरै उज्यालो फ्लडलाइटको सट्टा 'वार्म ह्वाइट' लाइटहरूको प्रयोग गर्नुहोस् जसले ढुङ्गा वा इट्टाको टेक्सचरलाई टल्काउँछ।
निष्कर्ष
नेपालको भूगोल र शहरको चापमा घर बनाउँदा सुन्दरतासँगै वास्तु र मजबूतीको पनि उत्तिकै महत्व हुन्छ। यदि तपाईं पनि आफ्नो सपनाको घरलाई टोलकै उत्कृष्ट बनाउन चाहनुहुन्छ भने वास्तुवेद डिजाइनसँग परामर्श लिन सक्नुहुन्छ।
