सेतो प्लास्टर भन्दा माथि: नेपाली घरको बाहिरी बनावटको नयाँ परिभाषा
ललितपुर वा भैँसेपाटीका नयाँ कोलोनीहरूमा घुम्नुभयो भने तपाईंले एउटा कुरा समान पाउनुहुनेछ: लहरै मिलेका सेता वा बेज रङका घरहरू जुन केही मनसुनपछि नै पुराना देखिन थाल्छन्। धेरै नेपाली घरधनीहरू भित्री सजावटमा लाखौँ खर्च गर्छन्, तर बाहिरी बनावट (Exterior) मा भने साधारण रङ्गमै चित्त बुझाउँछन्। तर, के तपाईंको घरले पाटनको रातो इँटाको मौलिकता र २१ औँ शताब्दीको आधुनिकतालाई एकैसाथ झल्काउन सक्दैन र?
नेपालमा उत्कृष्ट exterior / facade and elevation design तयार गर्नु भनेको केवल पिन्ट्रेस्टबाट डिजाइन कपी गर्नु होइन; यो त हाम्रो धूलो र वर्षालाई सहन सक्ने सामग्रीहरूको सही छनोट गर्नु हो। हेटौँडाको वायर-कट इँटा, एक्स्पोज्ड कङ्क्रिट फिनिस र आधुनिक मेटल लुभर्सको प्रयोग अहिलेको सबैभन्दा रुचाइएको डिजाइन शैली हो।
सामग्रीको सही छनोट: इँटा र कङ्क्रिट किन उत्तम?
वास्तुवेद डिजाइनमा हाम्रो अनुभव अनुसार, काठमाडौँ उपत्यकाका लागि 'रअ एण्ड रिफाइन्ड' (Raw and Refined) शैली सबैभन्दा सफल मानिन्छ। यसमा विभिन्न बनावट भएका सामग्रीहरूको मिश्रण गरिन्छ:
- वर्षा विरुद्धको प्रतिरोधात्मक क्षमता: प्लास्टर गरिएका भित्ताहरूमा छिट्टै चिरा पर्ने वा लेउ लाग्ने समस्या हुन्छ। एक्स्पोज्ड इँटा र कङ्क्रिट सिलान्टहरू यस मामिलामा धेरै टिकाउ हुन्छन्।
- तापक्रम सन्तुलन: इँटाको भित्ताले प्राकृतिक इन्सुलेशनको काम गर्छ, जसले गर्दा गर्मीमा घर शीतल र जाडोमा न्यानो हुन्छ।
- दीर्घकालीन सुन्दरता: रङ्गहरू समयसँगै खुइलिँदै जान्छन्, तर गुणस्तरीय इँटा र कङ्क्रिटको चमक समयसँगै झन् निखारिँदै जान्छ।
'फ्लोटिङ' एलिभेसन डिजाइन
नेपालमा अहिले प्रचलनमा रहेको एक आकर्षक डिजाइन 'क्यान्टि लिभर' वा हावामा तैरिएको जस्तो देखिने स्ल्याब हो। पहिलो तलाको स्ल्याबलाई ३ देखि ५ फिटसम्म बाहिर निकाल्दा यसले भुइँ तलामा गाडी पार्किङका लागि छहारी दिन्छ भने घरको बाहिरी बनावटमा गहिराइ (Depth) थप्छ।
यसलाई आधुनिक देखाउन गोलो पिलरको सट्टा वर्गाकार स्टिलका पिलरहरू प्रयोग गर्नुहोस् वा इन्जिनियरिङको मद्दतले पिलर बिना नै स्ल्याब निकालेर डिजाइनलाई सफा देखाउनुहोस्।
बजेट व्यवस्थापन र लागत
धेरैलाई लाग्न सक्छ कि यस्तो डिजाइन निकै महँगो हुन्छ। तर, यो केवल बजेटको सही बाँडफाँडको कुरा हो। पूरै घरमा महँगो ढुङ्गा टाँस्नुको सट्टा कुनै एउटा 'फिचर वाल' मा मात्र लगानी गर्नुहोस्। एउटा १०x२० फिटको भित्तामा महेन्द्रटारको ढुङ्गा वा हेटौँडाको इँटा प्रयोग गर्दा थप ८० हजार देखि १ लाख २० हजारसम्म खर्च हुन सक्छ, तर यसले घरको आकर्षण र मूल्य दुवै ह्वात्तै बढाउँछ।
लाइटिङ: एलिभेसनको लुकेको गहना
घर दिउँसो जति राम्रो देखिन्छ, राती पनि त्यस्तै देखिनुपर्छ। धेरैले उज्यालोका लागि सेतो फ्लड लाइट प्रयोग गर्छन् जसले घरको डिजाइनलाई फिक्का बनाउँछ। यसको सट्टा वार्म-वाइट (३००० के) लाइटहरू भुइँबाट माथि तिर पर्ने गरी (Up-lighters) राख्नुहोस्। यसले इँटाको बनावटलाई राती झन् सुन्दर देखाउँछ।
वास्तु र मोहडा डिजाइन
सौन्दर्यसँगै हामी ऊर्जाको प्रवाहलाई पनि ध्यान दिन्छौँ। वास्तु शास्त्र अनुसार दक्षिण र पश्चिम तर्फ ढुङ्गा वा इँटाको बाक्लो भित्ता हुनु राम्रो मानिन्छ किनकि यसले दिउँसोको चर्को घामलाई रोक्छ। यदि घर उत्तर फर्केको छ भने धेरै सिसा र हलुका सामग्रीको प्रयोग गर्नुहोस्।
मुख्य सुझावहरू
- सामग्रीको मिश्रण: खस्रो इँटा र चिल्लो सिसा वा स्टिलको सन्तुलन मिलाउनुहोस्।
- दीर्घकालीन सोच: इँटामा सेतो दाग (Efflorescence) नआओस् भन्नका लागि वेदर-प्रुफ सिलान्टको प्रयोग गर्नुहोस्।
- स्थानीय सामग्री: ढुवानी खर्च बचाउन र स्थानीय कलालाई बढावा दिन नेपाली सामग्री नै प्रयोग गर्नुहोस्।
घरको बाहिरी बनावट केवल रङ्ग छनोट मात्र होइन, यो एउटा पहिचान हो। यदि तपाईं पनि आफ्नो घरलाई वास्तु सम्मत र आधुनिक बनाउन चाहनुहुन्छ भने वास्तुवेद डिजाइनसँग परामर्श लिन सक्नुहुन्छ। हामी तपाईंको सपनाको घरलाई आकार दिन सधैँ तत्पर छौँ।