कन्क्रिटको बाकसभन्दा माथि: खुला र फराकिलो भित्री डिजाइन
काठमाडौं वा बुटवलका नयाँ घरहरूमा पस्दा प्रायः एउटै समस्या देखिन्छ: अँध्यारो गल्ली, छिमेकीको अग्लो घरले छेकेको घाम, र बार्दलीमा थुप्रिएका सामानहरू। हामीले घरको संरचना (Structure) मा लाखौं खर्च गरे पनि, भित्री डिजाइनका कुराहरू अन्तिम समयसम्म ओझेलमा पर्छन्। यसले गर्दा घर सानो देखिन्छ र दिउँसो पनि बत्ती बाल्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ।
नेपाली परिवेशमा घर डिजाइन गर्दा हाम्रो जीवनशैली—जस्तै खाद्यान्न भण्डारण र भान्साको प्रयोग—र आधुनिक सरलता (Minimalism) बीच सन्तुलन मिलाउनु जरुरी छ। ३-४ आनाको सानो जग्गामा पनि कसरी सूर्यको प्रकाश अधिकतम उपयोग गर्ने र प्रत्येक कुनालाई बहुउपयोगी बनाउने भन्ने कुरा नै मुख्य हो।
सहरी क्षेत्रका लागि प्रकाश व्यवस्थापनका उपायहरू
काठमाडौं र ललितपुर जस्ता सहरमा घरहरू यति नजिक हुन्छन् कि झ्याल खोल्दा छिमेकीको भित्ता मात्र देखिन्छ। यस्तोमा सामान्य झ्याल मात्र पर्याप्त हुँदैन:
- सिसाको पार्टिसन: बैठक कोठा र सिँढीको बीचमा इँटाको भित्ताको सट्टा 'Toughened Glass' प्रयोग गर्नुहोस्। यसले बार्दलीबाट आउने प्रकाशलाई घरको भित्री भागसम्म पुग्न मद्दत गर्छ।
- स्काइलाइट (Skylight): साँघुरो जग्गामा 'चोक' शैलीको स्काइलाइट वा छानोमा सिसा राख्दा घरको बीच भाग उज्यालो हुन्छ। यसले दिउँसोको बिजुली महसुल २०% सम्म घटाउन सक्छ।
- चम्किलो भुइँ: दक्षिणतर्फ फर्केका कोठाहरूमा हल्का रङको मार्बल वा टायल (प्रति वर्ग फिट रु. १५०-३५०) प्रयोग गर्नुहोस्, जसले प्रकाशलाई परावर्तन गरेर भित्री कोठासम्म पुर्याउँछ।
स्मार्ट लेआउट: आधुनिक नेपाली परिवारका लागि
आजभोलि हामी 'ओपन-प्लान' लिभिङ मन पराउँछौं, तर नेपाली भान्सामा हुने मसलाको गन्ध र गोपनीयतालाई पनि ध्यान दिनुपर्छ। त्यसैले 'सेमी-ओपन' लेआउट सबैभन्दा उपयुक्त हुन्छ।
बैठक कोठा र खाना खाने ठाउँ (Dining) लाई 'L' आकारमा राख्नुहोस्। भान्सालाई एउटा सानो 'ब्रेकफास्ट काउन्टर' ले छुट्ट्याउनुहोस्। यसले सानो ठाउँलाई पनि ठूलो र फराकिलो देखाउँछ।
लुकेका भण्डारण (Storage) का उपायहरू
नेपाली घरमा जाडोको लुगा, ठूला तामाका भाँडा र रासन भण्डारण गर्न ठाउँको अभाव सधैं हुन्छ। यदि डिजाइनमै भण्डारणको व्यवस्था गरिएन भने पछि राख्ने दराजहरूले कोठा साँघुरो बनाउँछन्।
- सिँढीमुनिको ठाउँ: सिँढीमुनिको खाली ठाउँलाई जुत्ता राख्ने र्याक वा सरसफाइका सामान राख्ने ड्रअर (Drawer) को रूपमा प्रयोग गर्नुहोस्।
- सिलिङसम्मकै दराज: बजारमा पाइने ६ फिटे दराजको सट्टा सिलिङसम्मै पुग्ने 'Custom' दराज बनाउनुहोस्। माथिल्लो भागमा वर्षमा एकपटक चाहिने सामानहरू राख्न सकिन्छ।
- झ्यालमुनिको सिट: बेडरूमको झ्यालमुनी बस्ने ठाउँ बनाउनुहोस् र त्यसको मुनि सामान राख्ने बाकस (Storage Box) डिजाइन गर्नुहोस्।
निष्कर्ष: ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
एउटा सुन्दर घर महँगो झारफ्यानले मात्र बन्दैन, बरु त्यहाँको प्रकाश र सामान व्यवस्थापनले बन्छ। काठमाडौंको धुलो र ओसलाई ध्यानमा राखेर 'Marine-grade' प्लाइवुड र सजिलै सफा गर्न सकिने टायलहरू छनोट गर्नुहोस्। वास्तुवेद डिजाइनमा हामी आधुनिक वास्तुकला र वास्तु शास्त्रको सही मिश्रण गरेर तपाईंको घरलाई उज्यालो र व्यवस्थित बनाउन मद्दत गर्छौं। यदि तपाईं पनि नयाँ घर बनाउने सोचमा हुनुहुन्छ भने, हामीलाई परामर्शका लागि सम्झनुहोस्।
